کدام محصول فولادی بیشترین نوسان قیمت را دارد؟
اگر هر روز با بازار آهن سروکار داشته باشید، یک نکته خیلی زود مشخص میشود: همه محصولات فولادی با یک سرعت و به یک اندازه گران یا ارزان نمیشوند.
ممکن است قیمت میلگرد امروز ۵۰۰ تومان تغییر کند، اما یک سایز تیرآهن چند صد هزار تومان یا حتی چند میلیون تومان در هر شاخه جابهجا شود. ورق سیاه هم ممکن است در چند روز متوالی درصد تغییر بیشتری از ورق سیاه داشته باشد.
پس سؤال خیلی ها این است: کدام محصول نوسان بیشتری دارد و قیمت هر محصول دقیقاً از چه پارامتری فرمان میگیرد؟
برای پاسخ، باید قیمتها را بهصورت محصولبهمحصول بررسی کرد. بررسی قیمتهای بهروزشده ، نمودارهای قیمتی و دادههای بازار فولاد ایرانیان نشان میدهد شدت نوسان در مقاطع مختلف یکسان نیست. البته این رتبهبندی بهمعنای یک عدد ثابت برای تمام سایزها و برندها نیست؛ چون حتی داخل یک گروه، رفتار سایزها و کارخانههای مختلف میتواند متفاوت باشد. فولاد ایرانیان برای محصولات مختلف، تغییرات روزانه و نمودارهای هفتگی، ماهانه و سالانه ارائه میکند.
رتبهبندی نوسان محصولات فولادی در بازار ایران
اگر معیار را حساسیت به نرخ ارز، سرعت واکنش به خبر، نقدشوندگی، وابستگی به عرضه و میزان تغییرات روزانه و دورهای در نظر بگیریم، میتوان محصولات پرکاربرد بازار را به شکل زیر دستهبندی کرد:
| رتبه | محصول | شدت نوسان | مهمترین پارامتر اثرگذار |
| ۱ | تیرآهن | بسیار بالا | دلار، موجودی و عرضه کارخانه |
| ۲ | میلگرد | بالا | شمش، دلار و تقاضا |
| ۳ | ورق روغنی | بالا | دلار، ورق سرد و واردات |
| ۴ | ورق گالوانیزه | بالا | ورق پایه، روی و ارز |
| ۵ | ورق سیاه | متوسط رو به بالا | شمش، عرضه مبارکه و دلار |
| ۶ | پروفیل و قوطی | متوسط رو به بالا | ورق سیاه و تقاضای بازار |
| ۷ | ورق رنگی | متوسط | گالوانیزه، رنگ و ارز |
| ۸ | ورق هاردوکس | متغیر اما پرریسک | ارز، واردات و حمل |
مسلما این رتبهبندی را نمی توان یک شاخص آماری ثابت دانست و در موارد مختلف ممکن است مثلا قیمت ورق استیل به دلیل کمبود واردات بیشترین نوسان را داشته باشد. یا در یک روز خاص ورق گالوانیزه بیشتر از تیرآهن تغییر کند. اما در بازههای مختلف، تیرآهن و مقاطع ساختمانی به دلیل ترکیب دلار، موجودی، عرضه و رفتار بازار، دامنه نوسان قابلتوجهی دارند.
تیرآهن؛ محصولی که قیمتش فقط کیلویی نیست
در صدر فهرست، تیرآهن قرار میگیرد. دلیل اصلی هم یک تفاوت مهم با میلگرد است. قیمت تیرآهن معمولاً بهصورت شاخهای نیز اعلام میشود. بنابراین تغییر چند هزار تومان در قیمت هر کیلو، وقتی در وزن یک شاخه ۱۲ متری ضرب شود، میتواند به تغییر چند صد هزار تومان یا چند میلیون تومان در قیمت نهایی برسد.
از طرف دیگر، بررسی نمودارهای فولاد ایرانیان نشان میدهد تیرآهن اصفهان در تابستان ۱۴۰۵ از محدودههای پایینتر به کانالهای بالاتر حرکت کرده و نوسانهای آن با تغییرات دلار و فضای سیاسی بازار همزمان بوده است.
پارامتر اصلی نوسان تیرآهن چیست؟
دلار + موجودی + عرضه کارخانه + تقاضای پروژههای ساختمانی
اگر موجودی یک سایز در بازار کم شود، قیمت همان سایز میتواند از میانگین بازار فاصله بگیرد. به همین دلیل هنگام خرید تیرآهن، بررسی «قیمت تیرآهن امروز» بدون توجه به سایز و کارخانه چندان کاربردی نیست. ممکن است تیرآهن ۱۴ ثابت باشد، اما تیرآهن ۱۸ افزایش قیمت داشته باشد.
میلگرد؛ لیدر بازار مقاطع ساختمانی
بعد از تیرآهن، میلگرد یکی از پرنوسانترین محصولات بازار است. میلگرد بهشدت به قیمت شمش وابسته است. شمش نیز از نرخ ارز، قیمت صادراتی و شرایط بورس کالا تأثیر میگیرد.
از طرف دیگر، میلگرد یکی از پرمصرفترین محصولات ساختمانی است. بنابراین رکود یا رونق ساختوساز مستقیماً روی آن اثر میگذارد.
در روزهای اخیر، دامنه قیمت میلگرد در بازار گسترده بوده است. برای نمونه، در تابستان ۱۴۰۵ قیمتهای اعلامی میلگرد در مبادی فروش از حدود ۶۳ هزار تا ۷۷ هزار تومان به ازای هر کیلو گزارش شده است.
اما نکته مهم این است که میلگرد معمولاً خیلی سریع به تغییرات شمش و دلار واکنش نشان میدهد.
پارامتر اصلی نوسان میلگرد
قیمت شمش + دلار + عرضه کارخانه + تقاضای ساختمانی
وقتی دلار بالا میرود اما تقاضا ضعیف است، معمولاً شاهد افزایش پلهای قیمت میلگرد هستیم، نه جهش یکباره. این همان شرایطی است که بازار فعلی با آن مواجه است.
ورق روغنی؛ نوسان بالا به دلیل زنجیره تأمین
ورق روغنی شاید برای خریدار ساختمانی محصول اول بازار نباشد، اما از نظر حساسیت قیمتی، جایگاه بالایی دارد. دلیل آن روشن است.
ورق روغنی به زنجیره ورق سرد وابسته است و قیمت آن از نرخ ارز، قیمت ورق پایه، هزینه تولید و وضعیت عرضه تأثیر میگیرد. در بررسی های بازار، برای برخی ورقهای روغنی ، تغییر روزانه حدود ۲.۵ تا ۲.۷ درصد ثبت شده است.
همین عدد نشان میدهد نوسان ورق روغنی میتواند در بعضی مقاطع از نوسان بسیاری از مقاطع ساختمانی بیشتر باشد.
پارامتر اصلیدلار + ورق سرد + واردات و عرضه + تقاضای صنعتی
هرچه وابستگی بازار به واردات یا مواد اولیه وارداتی بیشتر شود، واکنش محصول به ارز نیز سریعتر میشود.
ورق گالوانیزه؛ ترکیب ورق پایه و قیمت روی
ورق گالوانیزه یک ویژگی مهم دارد. قیمت آن فقط از بازار فولاد نمیآید. قیمت ورق پایه، نرخ روی، هزینه گالوانیزهکاری و دلار همگی در قیمت نهایی نقش دارند.
در بررسی های بازار، برای برخی محصولات گالوانیزه در یک مقطع تغییر روزانه نزدیک به ۳ درصد ثبت شده است. بنابراین وقتی ورق سیاه یا ورق سرد گران میشود، گالوانیزه نیز میتواند تحت فشار قرار بگیرد.
اما اگر قیمت روی یا نرخ ارز نیز همزمان تغییر کند، شدت واکنش بیشتر میشود.
پارامتر اصلیقیمت ورق پایه + روی + دلار + عرضه و تقاضا
به همین دلیل پیشبینی قیمت ورق گالوانیزه فقط با نگاه کردن به نمودار ورق سیاه اشتباه است.
ورق سیاه؛ مادر بسیاری از نوسانات بازار
ورق سیاه در زنجیره فولاد جایگاه ویژهای دارد. بسیاری از محصولات پاییندستی، از پروفیل گرفته تا گالوانیزه و رنگی، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم از آن تأثیر میگیرند.
اما خود ورق سیاه نیز به شمش، انرژی، عرضه کارخانه و نرخ ارز وابسته است. در بررسی بازار آهن، نشان می دهد در بازار ورق، ضخامت، عرض، کارخانه، رول یا شیت بودن و محل تحویل میتواند شدت نوسان را تغییر دهد.
پارامتر اصلیشمش + دلار + عرضه مبارکه + انرژی + تقاضای صنعتی
پس اگر دنبال پیشبینی قیمت ورق سیاه هستید، فقط نمودار دلار را نگاه نکنید.
پروفیل و قوطی؛ نوسان با تأخیر
پروفیل معمولاً با یک تأخیر نسبت به ورق سیاه واکنش نشان میدهد. چرا؟ چون ماده اولیه آن ورق است. وقتی ورق سیاه گران میشود، تولیدکننده پروفیل نیز با هزینه بالاتر روبهرو میشود. اما اگر تقاضا ضعیف باشد، نمیتواند کل افزایش هزینه را به مشتری منتقل کند.
پارامتر اصلیقیمت ورق سیاه + تقاضای صنعتی و ساختمانی + هزینه تولید
بنابراین برای پیشبینی قیمت پروفیل، ابتدا باید ورق سیاه را بررسی کرد.
ورق رنگی؛ نوسان کمتر اما وابسته
ورق رنگی یک محصول پاییندستی است. یعنی بخشی از نوسان آن از محصول پایه میآید. قیمت گالوانیزه بالا برود، ورق رنگی هم تحت فشار قرار میگیرد. هزینه رنگ و پوشش تغییر کند، قیمت تمامشده تغییر میکند. دلار بالا برود، مواد اولیه و هزینه جایگزینی تحت تأثیر قرار میگیرند.
اما ضعف تقاضای ساختمانی میتواند سرعت انتقال این افزایش را کاهش دهد.
پارامتر اصلیورق گالوانیزه + مواد رنگ و پوشش + دلار + تقاضا
به همین دلیل نوسان ورق رنگی معمولاً از ورق پایه کمتر است، اما در دورههای تورمی میتواند با فاصله زمانی خودش را نشان دهد.
ورق هاردوکس؛ نوسان قیمتی یا ریسک تأمین؟
هاردوکس و گاها ورق استیل را نمیتوان کاملاً با محصولات داخلی مقایسه کرد. در این محصول، گاهی مسئله اصلی «نوسان قیمت» نیست؛ بلکه ریسک تأمین است.
اگر نرخ ارز تغییر کند، هزینه واردات بالا میرود. اگر حمل دریایی دچار مشکل شود، هزینه بیمه و حمل افزایش پیدا میکند. اگر واردات محدود شود، موجودی بازار کاهش مییابد.
در چنین شرایطی ممکن است قیمت یک ورق هاردوکس طی چند روز تغییر زیادی نکند، اما ناگهان با ورود یا نایاب شدن یک محموله، قیمت آن جابهجا شود.
پارامتر اصلیدلار + قیمت جهانی + واردات + حمل + موجودی
به همین دلیل برای هاردوکس، قیمت جهانی به تنهایی معیار مناسبی نیست.
چرا دلار هنوز مهمترین شاخص نوسان بازار آهن است؟
زیرا قیمت مواد اولیه، ارتباط با بازارهای جهانی، هزینه واردات تجهیزات و انتظارات تورمی همگی به ارز متصل هستند. اما یک نکته مهم وجود دارد.
دلار همیشه به یک اندازه روی همه محصولات اثر نمیگذارد.
اگر یک محصول کاملاً داخلی و پرعرضه باشد، ممکن است رشد دلار با تأخیر وارد قیمت آن شود. اما محصولی که وارداتمحور است یا موجودی محدودی دارد، میتواند بسیار سریعتر واکنش نشان دهد.
رکود؛ ترمز نوسان در بازار آهن
اگر فقط دلار را ببینیم، تحلیل ناقص میشود. بازار آهن در سال ۱۴۰۵ همچنان با رکود تقاضا مواجه است. کاهش ساختوساز و ضعف نقدینگی پروژهها باعث شده مصرف میلگرد، تیرآهن و برخی ورقها پایینتر از ظرفیت بالقوه بازار باشد. این یعنی چه؟
اگر دلار ۱۰ درصد بالا برود، الزاماً قیمت همه محصولات فولادی ۱۰ درصد افزایش پیدا نمیکند.
تقاضا اجازه انتقال کامل شوک ارزی به قیمت نهایی را نمیدهد.
به همین دلیل در بازار فعلی، محصولی که کمبود عرضه داشته باشد، معمولاً سریعتر از محصولی که عرضه فراوان و تقاضای ضعیف دارد، افزایش قیمت پیدا میکند.
یک نکته مهم برای خریداران
بزرگترین اشتباه در تحلیل بازار این است که بگوییم: امروز میلگرد بیشتر گران شده، پس میلگرد پرنوسانترین محصول است.
نه لزوماً.
ممکن است یک روز میلگرد ۲ درصد بالا برود و یک ورق روغنی ۳ درصد. روز دیگر شرایط برعکس شود. بنابراین برای تشخیص محصول پرنوسان، باید روند را در یک بازه زمانی مشخص بررسی کرد.
همچنین باید یک محصول مشابه را با محصول مشابه مقایسه کرد؛ مثلاً میلگرد ۱۶ یک کارخانه با میلگرد ۱۶ همان کارخانه، نه با میلگرد ۱۴ کارخانه دیگر.
جمعبندی؛ پرنوسانترین محصول کدام است؟
تیرآهن و میلگرد در گروه مقاطع ساختمانی بیشترین حساسیت را به شوکهای بازار دارند؛ در میان ورقها نیز ورق روغنی و گالوانیزه به دلیل وابستگی بیشتر به زنجیره ورق سرد، ارز و هزینه تأمین میتوانند نوسان بالایی داشته باشند.
اما پاسخ دقیقتر این است:
پرنوسانترین محصول، محصولی نیست که امروز بیشترین درصد تغییر را داشته باشد؛ محصولی است که در یک بازه مشخص، بیشترین دامنه تغییر را نسبت به قیمت پایه خود تجربه کند.
برای همین، خریدار حرفهای باید به جای دنبال کردن یک عدد، سه نمودار را ببیند:
قیمت محصول، قیمت دلار و وضعیت عرضه.
در کنار این سه، تقاضا را هم باید زیر نظر داشت. در بازار رکودی امروز، این عامل میتواند تمام معادله را تغییر دهد.
پس اگر قصد خرید میلگرد، تیرآهن یا ورق دارید، قبل از سفارش نهایی، قیمت همان سایز، برند، ضخامت و محل تحویل را بررسی کنید. سپس تغییرات هفتگی و ماهانه آن را با محصولات مشابه مقایسه کنید. این روش ساده، شما را از یک خریدار دنبالکننده قیمت به یک خریدار آگاه بازار آهن تبدیل میکند.
