فهرست موضوعات:

نشست ساختمان چیست؟

علائم نشست ساختمان

نحوه تشخیص نشست ساختمان

انواع نشست ها در ساختمان

علت ایجاد نشست ساختمان

جلوگیری از نشست ساختمان

نتیجه نهایی

خبر قبلخبر بعد

علائم نشست ساختمان و راه های جلوگیری و اصلاح آن

گاهی اوقات ممکن است بعد از گذشت زمان مشخصی از ساخته شدن ساختمان،‌ متوجه نشست کردن آن بشویم. نشست ساختمان یکی از عوامل مخربی است که می تواند تا حد زیادی به همه یا بخشی از سازه آسیب وارد کند. البته این که تخریب در اثر این مورد چه میزان خواهد بود، به نوع نشست و میزان رخ دادن آن بستگی خواهد داشت. در بسیاری از موارد شما می توانید با تشخیص علائم نشست ساختمان و انجام اقدامات لازم، از آسیب های گسترده به سازه تان جلوگیری نمایید.

 

اگر چه برای حفاظت از سازه در برابر این عامل مخرب لازم است قبل از ساخته شدن ساختمان به این موضوع فکر شده و تدابیر مناسب انجام گیرد، اما اگر بعد از اتمام ساختمان هم نشستی در ان مشاهده شود، راه هایی برای کاهش آسیب وجود دارد. با توجه به اهمیت این موضوع و امکان مواجهه بسیاری از ساختمان ها با آن، ما در این جا علائم نشست ساختمان را به طور کامل معرفی کرده و در ادامه به توضیح علت های رخ دادن این پدیده و راه های مناسب برای جلوگیری از آسیب بیش تر به سازه می پردازیم. پس با ما همراه باشید.

   

نشست ساختمان چیست؟

به طور کلی، به پایین رفتن خاک موجود در زیر سطح ساختمان به دلیل فشاری که سازه بر آن وارد می کند، نشست ساختمان گفته می شود. پدیده نشست در بسیاری از ساختمان ها رخ می دهد اما شدت آن در همه این سازه ها یکسان نیست. این که زمین در نظر گرفته شده برای ساخت سازه از چه نوعی بوده و به چه میزان سخت باشد، بر روی نشست ساختمان تاثیر زیادی دارد. البته عوامل دیگری مانند تعداد طبقات ساختمان هم بر انجام این اتفاق نقش داشته و هر چه ساختمان سنگین تر باشد، احتمال نشست آن بیش تر خواهد بود.

 

علائم نشست ساختمان

زمانی که ساختمان شما نشست می کند، علائمی را از خود نشان خواهد داد که شما با بررسی آن ها می توانید متوجه این موضوع شده و هر چه زودتر فرآیندهای لازم برای جلوگیری از نشست ساختمان را انجام دهید. مهم ترین علائم نشست ساختمان در زیر امده است:

 

ایجاد فاصله بین دیوار و کف

رایجترین علامت نسشت ساختمان این است که بین بخش انتهایی دیوار که به کف ساختمان متصل است و کف سازه فاصله می افتد. در این گونه موارد می توانید متوجه نشست ساختمان بشوید.

 

برآمدگی و شکم دادن کف ساختمان

گاهی اوقات هم مشاهده می کنید که برخی از قسمت های کف سازه دچار برآمدگی شده اند. شاید در ابتدا فرض کنید که این مورد به خاطر باد کردن موزاییک ها و موارد این چنینی دیگر است. اما در بسیاری از موارد به دلیل فشاری که بر روی ستون ها و دیوار ها است، این قسمت ها رفته رفته نشست کرده اما قسمت های میانی ثابت می مانند. در نتیجه شما شکم دادن کف را مشاهده خواهید کرد.

برآمدگی و شکم دادن ساختمان از علائم نشست ساختمان  

وجود ترک بر روی دیوارها

از دیگر علائم نشست ساختمان می توان به وجود ترک هایی در دیوارها سازه اشاره نمود. این ترک ها معمولا به صورت مورب ایجاد شده و از یک گوشه تا جایی که به درب یا پنجره منتهی می شود، ادامه می یابند. در این گونه موارد هم باید هر چه سریع تر به فکر اصلاح نشست سختمان بود.

 

ایجاد ترک های در اطراف میخ های درون دیوار

برخی مواقع که میخ هایی درون دیوار قرار گفته باشند، می توان از آن ها برای تشخیص نشست ساختمان استفاده نمود. معمولا در هنگام رخ دادن این اتفاق، ترک هایی در اطراف میخ ها به صورت دایره ای ایجاد می شود. اگر چه در حال حاضر کم تر در دیوارها میخ کوبی می شود، اما مشاهده این مورد را در اطراف موارد این چنینی دیگر هم می توان به عنوان نشانه نشست در نظر گرفت.

 

نشست کردن زمین اطراف خانه

اگر متوجه نشست زمین اطراف ساختمان خود شده اید، به احتمال زیاد این پدیده در سازه شما هم رخ داده یا در ادامه اتفاق می افتد. پس در این گونه موارد بهتر است نشانه های دیگر نشست را در ساختمان جست و جو کنید و در صورت مشاهده این علائم، نسبت به تعمیر نشست ساختمان اقدام نمایید.

 

ترک خوردگی های موجود در قسمت زیر زمین خانه

با توجه به این که زیرزمین ها در پایین ترین بخش سازه قرار می گیرند، معمولا فشار بیش تری را هم تحمل می کنند .در نتیجه، اگر سازه شما دچار نشست شده باشد می توانید علائم آن را در این بخش مشاهده کنید. وجود ترک های افقی و عمودی و درزهای بزرگ در دیوارها و کف زیر زمین می توانند نشان دهنده نشست ساختمان شما باشند.

 

وجود ترک هایی در بخش های خارجی ساختمان

نشست سازه باعث فشار به ساختمان شده و در نتیجه ترک هایی در بخش های خارجی دیوارها هم به وجود می آیند. معمولا مشاهده ترک های موجود در این بخش راحت تر است. هم چنین در بخش های مانند راه پله ها و دیواره های راه پله ها هم می توان این ترک ها را مشاهده نمود.

 

تغییرات در باز و بسته شدن درها و پنجره ها

در برخی موارد که سازه ها دچار نشست می شوند، این فشار به بخش هایی مانند درب و پنجره ها وارد می شود. در نتیجه شما دیگر مانند قبل نمی توانید به راحتی آن ها را باز و بسته کنید یا این که اصلا باز نمی شوند. این مورد هم یکی از علائم رایج نسشت ساختمان به حساب می آید.

 

نحوه تشخیص نشست ساختمان

حال که با علائم نشست ساختمان آشنا شده اید، در صورت مشاهده این علائم باید اقدامات لازم برای جلوگیری از روند نشست سازه را انجام دهید. البته دقت داشته باشید که برخی از این علائم همیشه نشان دهنده نشست سازه نیستند و ممکن است دلایل دیگری داشته باشند. به همین دلیل، لازم است قبل از پرداخت هزینه های مقاوم سازی به صورت تخصصی ساختمان خود را بررسی کرده و از صحت این موضوع مطمئن شوید. نحوه تشخیص نشست ساختمان به صورت تخصصی با انجام برخی آزمایشات و اقدامات زیر است :

 

آزمایش مکانیک خاک تکمیلی

این کار به وسیله افراد متخصص در این زمینه و با استفاده از دستگاه های مخصوص انجام می گیرد. معمولا در هر شهری آزمایشگاه هایی مخصوص خاک وجود دارند که در هنگام ساخت و سازها آزمایشات لازم را انجام می دهند. برای تشخیص قطعی نشست هم می توان از این آزمایش ها استفاده کرد.

 

سونداژ فوانداسیون

به اندازه گیری ضخامت فوانداسیون با استفاده از دستگاه های مخصوص نمونه گیری، سونداژ می گویند. در این روش دستگاه ها نمونه گیر که مانند مته عمل می کنند، در بخش هایی مختلفی از فونداسیون اقدام به نمونه برداری می کنند. بعد از مشاهده و بررسی این نمونه ها در آزمایشگاه، می توان متوجه تغییرات در ضخامت، چگالی و تراکم فوانداسیون شد. این موضوع به تشخیص نشست سازه کمک می کنید.

 

کیفیت بتن

از دیگر موارد تشخیص نشست ساختمان می توان به بررسی کیفیت بتن اشاره نمود. به طور معمول، در مواردی که سازه نسشت سنگینی را تجربه می کند، بتن هم تحت فشار قرار گرفته و کیفیت اولیه خود را از دست می دهد. این مورد از طریق انجام آزمایشاتی قابل تشخیص است.

بررسی کیفیت بتن در تشخیص نشست ساختمان  

ابعاد

بررسی ایعاد بخش های گوناگون ساختمان به خصوص فونداسیون و پی آن می توان به تشخیص نشست سازه کمک کند. زیرا در صورتی که سازه نشست را تجربه کرده باشد، به دلیل فشار وارد شده بر این قسمت ها، به صورت افقی و یا عمودی حرکت کرده وابعاد ابتدایی خود را از دست می دهند.

 

بررسی سایز میلگرد مورد استفاده در فونداسیون

در بسیاری از موارد اقدام به اندازه گیری سایز میلگردهای موجود در فونداسیون و تغییرات به وجود امده در ان ها می شود. این کار به وسیله دستگاه های اسکنر مخصوص میلگرد انجام گرفته و به متخصصین این حوزه کمک می کند تا متوجه نشست سازه بشوند. معمولا مهندسین از میلگرد سنجاقی برای آرماتور بندی ستون و دیوارهای برشی جهت به حداکثر رساندن استحکام سازه ها استفاده میکنند.

 

تست مخرب و غیرمخرب بتن

همان طور که از نام این تست ها مشخص است، برخی از آن ها بدون آسیب زدن به بتن و برخی دیگر با تغییر شکل بتن یا آسیب زدن به بخشی از آن انجام می شوند. به تست های دسته اول تست غیر مخرب و به آزمایش های بخش دوم تست مخرب می گویند. انجام این تست ها تا حد زیادی به شناخت تغییرات به وجود امده در بتن کمک خواهد کرد. در نتیجه، به این وسیله می توان تشخیص داد که آیا سازه دچار نشست شده یا نشست را تجربه نکرده است.

 

انواع نشست ها در ساختمان

جالب است بدانید که نشست سازه خود در انواع متفاوتی وجود داشته و می تواند خسارت های گوناگونی را هم به سازه شما وارد کند. نشست ساختمان را هم بر اساس دلایل رخ دادن آن هم بر اساس شکل ساختاری تقسیم بندی می کنند. انواع نشست در ساختمان ها بر اساس دلیل وقوع شامل موارد زیر می شوند.

 
  • ترک خوردگی و نشست کردن سازه بر اساس عوامل طبیعی: در این گونه موارد هیچ عامل بیرونی در نست سازه نقش نداشته و این اتفاق به صورت طبیعی رخ می دهد. معمولا مهم ترین دلیل این گونه نشست ها، حرکت زمینی که ساختمان در آن احداث شده و نشست آن می باشد.
  • ترک خوردن سازه بر اثر نشست خاک زیر پی: گاهی اوقات قبل از پی گذاری و اجرای فونداسیون ساختمان، به استحکام خاک زیر آن توجه نشده و آزمایش های لازم انجام نگرفته است. در نتیجه این خاک نشست کرده و نشست کل ساختمان از طریق فونداسیون را به دنبال خواهد داشت.
  • نشست سازه در اثر خشک شدن مصالح: در برخی موارد مصالح مورد استفاده در سازه از کیفیت بالایی برخوردار نیستند. در نتیجه با خشک شدن این مصالح، تراکم آن ها تحت فشار کاهش یافته و باعث نشست ساختمان بتنی یا حتی فلزی می شوند.
  • نشست ساختمان بر اثر قرار گرفتن ساختمان جدید بر روی آن: در سیاری از موارد که استانداردهای لازم برای ساختمان های چند طبقه رعایت نشده، زمانی که طبقه دیگری برای ساختمان اصلی ساخته می شود، زمین سازه یا فونداسیون آن مقاومت کافی را نداشته و سازه دچار نشست می شود.
  • نسشت سازه بر اثر تغییرات اطراف آن: گاهی اوقات سازه به دلیل تغییراتی که در اطراف زمین آن رخ می دهد، دچار نشست می شود. وجود ساخت و ساز و خاک برداری در اطراف ساختمان از جمله مهم ترین این موارد محسوب می شوند.
     

انواع نشست سازه بر اساس نوع و ساختار آن ، شامل نشست های یکنواخت و متقارن می شوند که به صورت زیر است:

 
  • نشست یکنواخت: همان گونه که از نام این نشست هم پیدا است، تمام سازه به طور یکنواخت دچار نشست شده و همه بخش های مختلف این مورد را تجربه می کنند. در نتیجه، کم ترین آسیب به بخش های مختلف سازه وارد می شود. به همین دلیل، اگر سازه دچار نشست یکنواخت بشود شرایط خیلی خطرناک نبوده و امکان جلوگیری از نشست ساختمان راحت تر وجود دارد. گاهی اوقات این گونه نشست ها اصلا هیچ مشکلی برای سازه ایجاد نمی کنند و نیازی به ترمیم هم وجود ندارد.
  • نشست نامتقارن: در این گونه موارد ساختمان به صورت نا متقارن دچار نشست می شود. به عبارت دیگر، ممکن است بخش هایی از آن به سمت پایین حرکت کرده و برخی قسمت های دیگر آن هم ثابت بمانند. با توجه به پیوستگی همه بخش های سازه به یک دیگر، این گونه نشست می تواند خسارات زیادی از جمله شکستگی ساختمان را به دنبال داشته باشد. هر چه شدن این گونه نشست ها بیش تر باشد، آسیب دیدگی سازه هم بیش تر خواهد بود.
 

علت ایجاد نشست ساختمان

باید سعی کنید تا حد امکان اجازه وقوع این موارد را ندهید، اما در صورت رخ دادن این اتفاق باید به فکر اصلاح ترک نشست ساختمان باشید. به هر حال، این علل نشست در سازه ها شامل موارد زیر می شوند.

 
  • پی و فونداسیون ساختمان بر اساس استانداردهای لازم اجرا نشده است. به عبارت دیگر، به توان زمین سازه برای تحمل نیروهای وارده در پی ریزی سازه توجه نشده است.
  • آزمایشات لازم برای اجرای فونداسیون سازه قبل از انجام پی ریزی انجام نگرفته است. این آزمایشات شامل تست مکانیکی خاک و مشخص شدن برخی ویژگی های مهم آن مانند تراکم، چگالی و موارد این چنینی دیگر می شوند.
  • فوانداسیون ساختمان بنا بر هر دلیلی با استحکام مناسب و در ابعاد دقیق اجرا نشده است. این مورد می تواند به دلیل اشباه افراد اجرا کننده این بخش به وجود آمده یا این که بر اساس هم فکری مجریان و صاحب ساختمان برای کاهش هزینه اتفاق افتاده باشد.
  • عملیات خاک برداری نا مناسب دلیل دیگری است که می تواند باعث نشست ساختمان شما شده باشد. در هنگام خاک برداری باید خاک سست به طور کامل برداشته شده تا به زمین سخت برسید. در صورتی که به طور کلی خاک سست باشد هم باید اقدامات لازم برای مقاوم سازی انجام گیرد. در غیر این صورت نشست سازه را در ادامه شاهده خواهیم بود.
  • توجه نکردن به تراز آب زمین ساختمان و میزان رطوبت خاک از دیگر عوامل نشست سازه محسوب می شود. با توجه به این که رطوبت و آب از جمله مهم ترین دلایل نشست خاک به حساب می آیند، توجه نشدن به این مورد با احتمال زیاد نشست سازه را در پی خواهد داشت.
  • عدم اجرای دستورالعمل های لازم در هنگام اجرای فونداسیون در مکان های خاص ماند چاه های آب کشاورزی یا خوراک و هم چنینی انواع قنات ها هم عامل مهمی در پایین رفتن سطح خاک می باشد.
  • توجه نشدن به تفاوت ویژگی های خاک در زمین ایجاد سازه؛ گاهی اوقات ممکن است خاک همه بخش های زمین سازه از نظر ویژگی های مختلف یکسان نباشند و همین مورد در ادامه باعث نشست نا متقارن سازه شود.
  • افزایش رطوبت خاک به دلایل مختلف از جمله ترکیدن لوله های آب، وارد شدن آب های زیر زمینی به این بخش و موارد این چنینی دیگر.
  • پر شدن چاه های ایجاد شده در زیر ساختمان به منظور دفع آب فاضلاب که می توانند موجب نفوذ رطوبت به خاک زیر سازه و سست شدن آن شوند.
  • توجه نشدن به مقاومت زمین و فونداسیون و افزایش تعداد طبقات ساختمان به صورت دلخواه بر خلاف استانداردها؛ گاهی اوقات بدون توجه به این موارد اقدام به ساخت طبقات بیش تر بر روی فوانداسیون ایجاد شده برای تعداد خاصی طبقه شده و همین مورد نشست سازه را ه دنبال خواهد داشت.
  • نشست سازه بر اثر زمین لرزه و تکان های شدیدی که در ادامه به ساختمان وارد می شد. این مورد می تواند باعث افت خاک زیر سطح ساختمان و در نتیجه نشست ساختمان شوند.
  • وجود درخت های بزرگ در اطراف سازه هم دلیل دیگری برای نشست سازه به حساب می آید.
 

جلوگیری از نشست ساختمان

راه هایی برای جلوگیری از نشست ساختمان وجود دارد. توصیه میکنیم اقدامات زیر را در نظرداشته باشید تا به حداقل احتمال این اتفاق ، برای ساختمان سازه های خود برسید.

 
  • اولین مورد تشخیص نشست سازه و حذف کردن آن می باشد. در صورتی که این مورد نشست برخی مایعات مانند آب، وجود درخت یا موارد این چنینی دیگر است، در اولین مرحله باید آن را حذف کرده تا از نشست بیش تر جلوگیری شود.
  • در صورتی که ساختمان نیاز به سبک شدن دارد، باید این کار انجام شود. همان طور که گفتیم، گاهی اوقات ممکن است اقدام به ساخت چندین طبقه اضافی بر روی یک فونداسیون شود. در این گونه موارد، تخریب طبقات اضافی و سبک سازی ساختمان از جمله الزامات جلوگیری از نشست محسوب می شوند. زیر ا در ادامه امکان تخریب کلی سازه در اثر این نشست ها وجود خواهد داشت.
  • افزایش مقاومت خاک زیر پی در صورت اثبات دلیل نشست بر اثر سستی خاک؛ در این گونه موارد اقدام به پمپاژ مواد با مقاومت بالا و تثبیت کننده خاک به این بخش می شود. به این ترتیب، تراکم خاک بالا رفته و مقاومت آن افزایش می یابد.
  • افزایش مقاومت پی و فونداسیون سازه؛ گاهی اوقات لازم است مقاومت فونداسیون ساختمان افزایش یابد. در این گونه موراد سورخ هایی در پی ایجاد شده و میلگردهایی با مقاومت بالا را به صورت عمود بر راستای فونداسیون به آن وارد می کنند. کاشت میلگرد در بتن به همین منظور انجام میشود.
  • از دیگر روش های کاربری برای جلوگیری از نشست ساختمان، افزایش تعداد ستون ها یا اتصال ستون های کنونی سازه به یک دیگر با استفاده از دیوارهای برشی می باشد.
 

نتیجه نهایی

نشست ساختمان پدیده ای است که بر اثر پایین رفتن سطح خاک زیر سازه اتفاق می افتد و می تواند آسیب های زیادی را به آن وارد کند. نشست ساختمان در دو نوع یکنواخت و نا متقارن اتفاق می افتد که نوع نا متقارن آن خسارت های بیش تری را به سازه اعمال می کند.

 

در صورت رخ دادن نشست در سازه شما، علائمی را بوجود می‌آید که با مشاهده آن ها می توانید متوجه این موضوع شوید و بتوانید هر چه سریع تر این مورد را تشخیص داده و نسبت به تعمیر آن اقدام کنید. هم چنین دلایل نشست ساختمان و راه های جلوگیری از ادامه روند آن را هم توضیح دادیم تا با استفاده از آن ها، از نشست بیش تر ساختمان جلوگیری کنید.

برو به اول متن
دیدگاه کاربران
(۰دیدگاه)ارسال دیدگاه
    دیدگاه شما چیست؟ برای ما بنویسید
    آیا این موضوع را به دیگران پیشنهاد می دهید؟