افزایش ۲۶.۵ درصدی تعرفه حمل کالا؛ هزینه حمل آهن‌آلات صعودی می‌شود

بر اساس اعلام سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، نرخ شاخص تن-کیلومتر حمل کالا از ۱۵ خردادماه ۱۴۰۵ با مصوبه شورای عالی هماهنگی ترابری کشور افزایش یافت.

مطابق این مصوبه، نرخ شاخص تن-کیلومتر که پیش از این ۱۳ هزار و ۱۹۰ ریال بود، به ۱۶ هزار و ۶۸۰ ریال رسیده که نشان‌دهنده رشد ۲۶.۵ درصدی هزینه پایه حمل‌ونقل جاده‌ای کالا است.

سازمان راهداری اعلام کرده است شرکت‌های حمل‌ونقل موظف هستند نرخ‌های حمل بار را بر مبنای شاخص جدید محاسبه و اعمال کنند. این تصمیم با هدف ایجاد تعادل در هزینه‌های حمل، حمایت از ناوگان باری و بهبود فرآیند جابه‌جایی کالا در شبکه حمل‌ونقل کشور اتخاذ شده است.

 

تأثیر افزایش تعرفه حمل بر بازار آهن و فولاد

افزایش نرخ تن-کیلومتر در شرایطی رخ می‌دهد که بازار آهن و فولاد همچنان با رکود نسبی در بخش تقاضا مواجه است. از آنجا که بخش قابل توجهی از قیمت نهایی محصولات فولادی به هزینه‌های لجستیک و حمل وابسته است، رشد بیش از ۲۶ درصدی شاخص حمل می‌تواند هزینه تأمین و توزیع کالا را در سراسر زنجیره فولاد افزایش دهد.

در نگاه اول، نوسان قیمت آهن بیشتر به نرخ دلار، عرضه کارخانه‌ها یا رکود ساخت‌وساز نسبت داده می‌شود؛ اما هزینه حمل‌ونقل یکی از عوامل مهم و کمتر دیده‌شده در قیمت تمام‌شده آهن‌آلات است. تیرآهن، میلگرد، ورق آهن و سایر مقاطع فولادی به دلیل وزن بالا و ابعاد خاص، نیازمند حمل تخصصی با تریلی‌های کفی یا ناوگان مناسب هستند. بنابراین هرگونه افزایش در هزینه حمل، به‌ویژه در مسیرهای طولانی، می‌تواند مستقیماً بر قیمت نهایی کالا در مقصد اثر بگذارد.

با این حال، انتظار نمی‌رود این عامل به تنهایی موجب جهش قابل توجه قیمت آهن‌آلات شود؛ زیرا رکود ساخت‌وساز، احتیاط خریداران و نوسانات سیاسی و ارزی همچنان مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار هستند. با این وجود، در مبادی دور از مراکز تولید و پروژه‌هایی که حجم حمل بالایی دارند، افزایش هزینه حمل می‌تواند فشار مضاعفی بر قیمت تمام‌شده وارد کند.

 

 

چرا هزینه حمل در بازار آهن اهمیت دارد؟

بازار آهن‌آلات وابستگی بالایی به حمل جاده‌ای دارد. کارخانه‌های تولیدکننده فولاد معمولاً در استان‌هایی مانند اصفهان، خوزستان، یزد، کرمان، هرمزگان و آذربایجان شرقی قرار دارند، در حالی که مصرف‌کنندگان نهایی و پروژه‌های ساختمانی و عمرانی در سراسر کشور پراکنده هستند. همین فاصله جغرافیایی باعث می‌شود هزینه حمل یکی از اجزای مهم قیمت تحویلی آهن‌آلات باشد.

برای مثال، ممکن است قیمت پایه یک محصول در کارخانه تغییر محسوسی نداشته باشد، اما افزایش کرایه حمل باعث شود قیمت همان کالا در بازار مصرف یا محل پروژه رشد کند. این موضوع برای خریداران عمده، پیمانکاران و پروژه‌های عمرانی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا در خریدهای حجمی، حتی افزایش جزئی هزینه حمل به ازای هر تن می‌تواند رقم نهایی قرارداد را به‌طور قابل توجهی بالا ببرد.

 

اثر زنجیره‌ای افزایش هزینه حمل بر قیمت آهن‌آلات

افزایش تعرفه حمل کالا فقط یک عدد در بخش حمل‌ونقل نیست؛ این تغییر می‌تواند به‌صورت زنجیره‌ای بر بخش‌های مختلف بازار فولاد اثر بگذارد.

در مرحله تولید، جابه‌جایی مواد اولیه مانند سنگ‌آهن، کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی بخشی از هزینه‌های کارخانه‌ها را تشکیل می‌دهد. هرگونه رشد هزینه حمل در این بخش می‌تواند هزینه تولید محصولات فولادی را افزایش دهد.

در مرحله توزیع، انتقال محصولات نهایی مانند میلگرد، تیرآهن، ورق، نبشی، ناودانی و پروفیل از کارخانه یا انبار به بازار مصرف، مستقیماً تحت تأثیر نرخ کرایه حمل قرار دارد. در نتیجه، حتی اگر قیمت کارخانه‌ای محصول ثابت بماند، قیمت تحویلی در مقصد ممکن است افزایش پیدا کند.

در مرحله اجرای پروژه نیز پیمانکاران با هزینه نهایی کالا در محل پروژه روبه‌رو هستند، نه صرفاً قیمت اعلامی کارخانه یا بنگاه. بنابراین رشد هزینه حمل می‌تواند بر بودجه‌بندی پروژه، زمان‌بندی خرید و حتی تصمیم‌گیری برای شروع یا توقف سفارش‌های جدید اثر بگذارد.

 

آیا افزایش تعرفه حمل باعث رشد قیمت آهن می‌شود؟

فعالان بازار معتقدند در کوتاه‌مدت، این مصوبه بیش از آنکه محرک رشد قیمت فولاد باشد، حاشیه سود مصرف‌کنندگان و پروژه‌های عمرانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد. دلیل اصلی این موضوع رکود نسبی تقاضاست. زمانی که بازار با احتیاط خرید مواجه باشد، فروشندگان نمی‌توانند همه افزایش هزینه‌ها را به سرعت به قیمت نهایی منتقل کنند.

با این حال، در برخی شرایط ممکن است اثر این مصوبه بر قیمت آهن‌آلات پررنگ‌تر شود. اگر همزمان با افزایش هزینه حمل، نرخ ارز رشد کند، تقاضای پروژه‌ای فعال شود یا عرضه برخی مقاطع فولادی محدود گردد، امکان انتقال بخشی از هزینه حمل به قیمت نهایی بیشتر خواهد شد.

این اثر برای کالاهایی که از مبادی دورتر حمل می‌شوند یا وزن بالایی دارند، محسوس‌تر است. برای نمونه، هزینه حمل میلگرد، تیرآهن و ورق فولادی در خریدهای عمده می‌تواند سهم مهمی از قیمت تحویلی را تشکیل دهد؛ به‌خصوص زمانی که مقصد پروژه فاصله زیادی با کارخانه یا انبار مبدأ داشته باشد.

 

فشار بیشتر بر پروژه‌های عمرانی و خریداران عمده

افزایش هزینه حمل‌ونقل بیش از همه بر پروژه‌هایی اثر می‌گذارد که مصرف آهن‌آلات در آن‌ها بالا است. پروژه‌های ساختمانی بزرگ، پروژه‌های صنعتی، انبوه‌سازی، سوله‌سازی و طرح‌های عمرانی معمولاً به خریدهای حجمی نیاز دارند و هزینه حمل در این نوع خریدها نقش پررنگ‌تری پیدا می‌کند.

در چنین شرایطی، خریداران ممکن است برای کنترل هزینه‌ها، زمان خرید خود را تغییر دهند، سفارش‌ها را مرحله‌بندی کنند یا به دنبال تأمین‌کننده‌ای باشند که امکان ارسال بهینه‌تر و سریع‌تر کالا را فراهم کند. از سوی دیگر، تأخیر در خرید نیز می‌تواند ریسک افزایش قیمت یا کمبود موجودی در برخی مقاطع را به همراه داشته باشد.

به همین دلیل، اهمیت برنامه‌ریزی دقیق برای خرید و انتخاب تأمین‌کنندگان دارای شبکه توزیع گسترده بیش از گذشته احساس می‌شود.

 

راهکارهای کنترل هزینه حمل آهن‌آلات

در شرایطی که هزینه‌های لجستیکی رو به افزایش است، خریداران آهن‌آلات می‌توانند با چند اقدام ساده بخشی از فشار هزینه حمل را مدیریت کنند.

خرید از نزدیک‌ترین انبار یا مبدأ تأمین، یکی از مهم‌ترین روش‌های کاهش هزینه حمل است. هرچه فاصله مبدأ تا مقصد کمتر باشد، هزینه نهایی حمل نیز قابل کنترل‌تر خواهد بود.

ترکیب چند نوع مقطع فولادی در یک محموله نیز می‌تواند به استفاده بهتر از ظرفیت ناوگان کمک کند. برای مثال، در برخی پروژه‌ها می‌توان بخشی از سفارش میلگرد، نبشی، ناودانی یا ورق را همزمان برنامه‌ریزی کرد تا هزینه حمل به‌صرفه‌تر شود.

همچنین مقایسه قیمت نهایی تحویلی، نه فقط قیمت پایه کالا، اهمیت زیادی دارد. گاهی قیمت یک محصول در مبدأ ارزان‌تر به نظر می‌رسد، اما با احتساب هزینه حمل، گزینه گران‌تری برای خریدار خواهد بود.

استفاده از تأمین‌کنندگان معتبر، دریافت فاکتور رسمی، شفافیت در اعلام هزینه حمل و برنامه‌ریزی زمانی برای تحویل نیز می‌تواند از هزینه‌های پنهان و تأخیرهای پرهزینه جلوگیری کند.

 

تحلیل فولاد ایرانیان از روند بازار

افزایش ۲۶.۵ درصدی شاخص تن-کیلومتر حمل کالا، سیگنالی مهم برای بازار آهن‌آلات است؛ اما در شرایط فعلی نمی‌توان آن را به‌تنهایی عامل جهش قیمت فولاد دانست. بازار همچنان تحت تأثیر رکود تقاضا، نوسانات ارز، وضعیت ساخت‌وساز و سیاست‌های عرضه کارخانه‌ها قرار دارد.

با این حال، این مصوبه هزینه نهایی تأمین آهن‌آلات را برای بسیاری از خریداران افزایش می‌دهد؛ به‌خصوص در پروژه‌هایی که فاصله زیادی با مراکز تولید دارند یا حجم خرید آن‌ها بالاست. در چنین شرایطی، انتخاب تأمین‌کننده‌ای که بتواند قیمت کالا، موجودی، زمان تحویل و هزینه حمل را شفاف اعلام کند، برای کنترل هزینه پروژه اهمیت زیادی دارد.

در مجموع، افزایش تعرفه حمل کالا در کوتاه‌مدت بیشتر بر قیمت تحویلی و حاشیه سود پروژه‌ها اثر می‌گذارد تا قیمت پایه کارخانه. اما اگر این موضوع با رشد نرخ ارز، افزایش تقاضا یا محدودیت عرضه همراه شود، می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت نهایی آهن‌آلات وارد کند.

بنابراین خریداران و پیمانکاران بهتر است پیش از ثبت سفارش، قیمت نهایی کالا در مقصد، هزینه حمل، زمان تحویل و شرایط بازار را همزمان بررسی کنند تا تصمیم دقیق‌تری برای خرید آهن‌آلات بگیرند.