بازار آهن نیمه اول ۱۴۰۵؛ تحلیل و آینده‌نگری

چشم‌انداز قیمت میلگرد، تیرآهن و ورق در سایه جنگ، بحران انرژی و نوسانات ارزی

   

بازار آهن ایران در نیمه اول سال 1405 وارد یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ خود شده است. مجموعه‌ای از عوامل سیاسی، اقتصادی و صنعتی به‌طور هم‌زمان بر بازار فولاد اثر می‌گذارند و باعث شده‌اند پیش‌بینی روند قیمت‌های بازار آهن نسبت به سال‌های گذشته پیچیده‌تر شود.

از یک‌سو اقتصاد ایران همچنان با تورم مزمن، نوسانات شدید نرخ ارز و رکود ساخت‌وساز مواجه است و از سوی دیگر پیامدهای جنگ 42 روزه، آسیب به بخشی از زیرساخت‌های انرژی و صنعتی، محدودیت‌های تولید فولاد و ابهام در روابط ایران و آمریکا، فضای جدیدی را پیش روی فعالان بازار قرار داده است.

در چنین شرایطی خریداران آهن، انبوه‌سازان، پیمانکاران، تولیدکنندگان فولاد و سرمایه‌گذاران نیازمند تحلیلی جامع و واقع‌بینانه هستند تا بتوانند برای ماه‌های آینده تصمیم‌گیری دقیق‌تری داشته باشند.

در این گزارش تلاش شده است، مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار آهن در نیمه اول 1405 بررسی شود و چشم‌انداز قیمت میلگرد، تیرآهن، ورق فولادی و سایر محصولات زنجیره فولاد ارائه گردد.

 

وضعیت کلی بازار آهن ایران در آغاز سال 1405

بازار آهن در ابتدای سال 1405 با سه ویژگی اصلی شناخته می‌شود:

• رکود تقاضای مصرفی
• تورم بالا و رشد هزینه‌های تولید
• نااطمینانی سیاسی و انرژی

در سال‌های اخیر بازار فولاد ایران بیش از آنکه تابع عرضه و تقاضای واقعی باشد، از متغیرهایی مانند نرخ ارز، انتظارات تورمی، تحولات سیاسی و محدودیت‌های انرژی تأثیر پذیرفته است.

به همین دلیل ممکن است در شرایطی که ساخت‌وساز در رکود قرار دارد، قیمت تیرآهن، میلگرد و ورق همچنان روند صعودی داشته باشند.

بازار آهن در نیمه اول 1405 نیز میان دو نیروی متضاد گرفتار خواهد بود:

ازیک‌طرف رکود ساختمانی و کاهش مصرف واقعی فولاد و از طرف دیگر افزایش هزینه تولید، محدودیت عرضه و رشد نرخ ارز.

 

صنعت فولاد ایران در آستانه 1405؛ اعداد چه می‌گویند؟

هرچند ایران همچنان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فولاد جهان محسوب می‌شود و اما جنگ 42 روزه با آمریکا باعث شد که رتبه خود در میان 10 تولیدکننده برتر فولاد دنیا را از دست بدهد.

بااین‌حال چند چالش مهم دیگر که باعث شده فاصله قابل‌توجهی میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی فولاد کشور ایجاد شود، شامل موارد زیر است:

• ناترازی برق
• کمبود گاز
• تحریم‌های بین‌المللی
• محدودیت سرمایه‌گذاری
• فرسودگی بخشی از زیرساخت‌ها

درنتیجه بخش مهمی از ظرفیت تولید فولاد کشور در برخی دوره‌های سال بلااستفاده باقی می‌ماند.

این مسئله در سال 1405 نیز می‌تواند یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده قیمت‌ها باشد.

 

مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار آهن در نیمه اول 1405

 

تأثیر جنگ 42 روزه بر بازار آهن و صنعت فولاد

یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار آهن در سال 1405، آثار اقتصادی و صنعتی ناشی از جنگ 42 روزه است.

صنعت فولاد ایران به‌شدت به زیرساخت‌های انرژی، حمل‌ونقل و تأمین مواد اولیه وابسته است. هرگونه اختلال در این بخش‌ها می‌تواند هزینه تولید را افزایش دهد و عرضه را محدود کند.

   

مهم‌ترین پیامدهای مستقیم جنگ بر بازار فولاد

• افزایش هزینه بازسازی زیرساخت‌ها
• کاهش ظرفیت عملیاتی برخی واحدهای صنعتی
• اختلال در حمل‌ونقل مواد اولیه
• اخلال در زنجیره تأمین انرژی
• افزایش هزینه لجستیک
• محدود شدن ظرفیت تولیدی برخی مقاطع مانند ورق سیاه

این عوامل درمجموع فشار افزایشی بر قیمت محصولات فولادی وارد می‌کنند.

 

ناترازی گاز؛ مهم‌ترین تهدید صنعت فولاد در سال 1405

بخش قابل‌توجهی از گاز کشور از میدان پارس جنوبی تأمین می‌شود. پارس جنوبی بکی از زیرساخت‌های حیاتی کشور است که در طی جنگ 42 روزه موردحمله و آسیب قرار گرفت. هم‌چنین صنعت فولاد ایران به‌ویژه در حوزه تولید آهن اسفنجی و تأمین برق خط تولید وابستگی بالایی به گاز طبیعی دارد و هرگونه اختلال در تأمین گاز می‌تواند کل زنجیره فولاد را تحت تأثیر قرار دهد.

 

پیامدهای کمبود گاز برای فولادسازان

• کاهش تولید آهن اسفنجی
• افت تولید شمش فولادی
• کاهش عرضه در بورس کالا
• افزایش هزینه تولید
• کاهش تولید برق صنایع
• رشد قیمت محصولات فولادی

در صورت تداوم مشکلات زیرساختی، کمبود گاز می‌تواند یکی از مهم‌ترین محرک‌های افزایش قیمت آهن در نیمه اول 1405 باشد.

 

بحران برق در تابستان 1405 و تأثیر آن بر قیمت آهن

محدودیت برق در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت فولاد تبدیل شد. فولادسازان ایرانی در فصل تابستان معمولاً با محدودیت مصرف برق مواجه می‌شوند و این مسئله باعث کاهش تولید می‌شود. محدودیتی که در سال 1405 و با حمله امریکا به زیرساخت‌های صنعتی بسیار پررنگ‌تر و حساس‌تر شده است و احتمال وقوع پیامدهای زیر در تابستان 1405 را بیشتر از گذشته کرده است:

• کاهش ظرفیت کوره‌های قوس الکتریکی
• افت تولید شمش
• کاهش عرضه میلگرد
• محدودیت تولید تیرآهن
• افزایش قیمت آهن در بازار آزاد

هرچه محدودیت برق شدیدتر باشد، احتمال رشد قیمت‌ها بیشتر خواهد شد.

 

نرخ دلار 170 تا 180 هزار تومانی چه اثری بر بازار آهن دارد؟

نرخ ارز همچنان مهم‌ترین عامل اثرگذار بر قیمت آهن در ایران است.

دلایل وابستگی بازار فولاد به دلار

• ارتباط قیمت پایه بورس کالا با فوب صادراتی
• ارتباط قیمت شمش با بازارهای جهانی
• هزینه واردات تجهیزات و قطعات
• تأثیر نرخ ارز بر انتظارات تورمی
• تغییرات ریسک‌های سرمایه‌گذاری در بازار

درصورتی‌که دلار در محدوده 170 تا 180 هزار تومان تثبیت شود، احتمالاً بازار آهن وارد فاز نوسانی همراه با افزایش تدریجی قیمت‌ها خواهد شد.

در صورت توافق ایران و آمریکا قیمت دلار در مرحله اول تا 165 و مرحله بعد تا 145 هزار تومان می‌تواند کاهش پیدا کند. این کاهش احتمالاً باعث اصلاح قیمت 3 الی 8 درصدی آهن آلات در صورت توافق شود.

   

توافق یا عدم توافق ایران و آمریکا چه تأثیری بر بازار آهن دارد؟

بازار فولاد ایران در سال‌های اخیر واکنش بسیار سریعی نسبت به اخبار سیاسی نشان داده است.

1. سناریوی توافق

در صورت توافق سیاسی:

• نرخ ارز کاهش می‌یابد.
• صادرات فولاد تسهیل می‌شود.
• انتظارات تورمی کاهش پیدا می‌کند.
• فضای سرمایه‌گذاری بهبود می‌یابد.

در این سناریو بازار آهن می‌تواند به سمت ثبات نسبی حرکت کند.

2. سناریوی عدم توافق

در صورت ادامه تنش‌ها:

• نرخ دلار افزایش می‌یابد.
• هزینه تولید رشد می‌کند.
• تورم تشدید می‌شود.
• سرمایه‌گذاری کاهش می‌یابد.

این سناریو بیشترین ظرفیت رشد قیمت آهن را به همراه خواهد داشت.

 

رکود تورمی؛ واقعیت بزرگ بازار آهن در نیمه اول 1405

اقتصاد ایران همچنان درگیر پدیده رکود تورمی است.

رکود تورمی یعنی:

• قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کنند.
• اما تقاضا رشد نمی‌کند.

بازار آهن نیز دقیقاً با همین وضعیت مواجه است.

اثر رکود بر بازار فولاد

• کاهش تقاضا برای میلگرد و تیرآهن
• کاهش معاملات
• خروج سرمایه از بازار
• افت نقدینگی بازار

اثر تورم بر بازار فولاد

• افزایش هزینه انرژی
• افزایش دستمزد
• رشد هزینه حمل‌ونقل
• افزایش قیمت مواد اولیه

درنتیجه ممکن است قیمت‌ها افزایش یابد اما حجم معاملات همچنان پایین باقی بماند.

 

بورس کالا در نیمه اول 1405 چه نقشی در تعیین قیمت آهن خواهد داشت؟

بورس کالا به مهم‌ترین مرجع کشف قیمت فولاد در کشور تبدیل شده است. نوسانات ارزی و تغییر قیمت فولاد صادراتی کشور، محدودیت‌های انرژی در خط تولید از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر بورس کالا در سال 1405 به شمار می‌روند.

برای پیش بینی قیمت آهن آلات فعالان بازار باید به‌طور مداوم موارد زیر را در بورس کالا رصد کنند:

• عرضه شمش
• عرضه آهن اسفنجی
• حجم معاملات
• رقابت خریداران
• فاصله قیمت بورس و بازار آزاد

کاهش عرضه در بورس کالا معمولاً نخستین نشانه افزایش قیمت در بازار آزاد محسوب می‌شود.

 

رکود بازار مسکن چه اثری بر قیمت آهن در سال 1405 دارد؟

بخش ساختمان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده فولاد در کشور است. کاهش ساخت‌وساز طی سال‌های اخیر باعث افت مصرف واقعی محصولات فولادی شده است.

از مهم‌ترین پیامدهای رکود ساختمانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کاهش مصرف میلگرد
• کاهش مصرف تیرآهن
• کاهش سفارش پروژه‌های عمرانی خصوصی
• افت حجم معاملات بازار آهن

به همین دلیل حتی در صورت رشد قیمت‌ها، رونق واقعی بازار همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد.

 

تحلیل اختصاصی فولاد ایرانیان از بازار آهن تا پایان تابستان 1405

بررسی هم‌زمان متغیرهای سیاسی، ارزی، انرژی و صنعتی نشان می‌دهد بازار آهن ایران در نیمه اول سال 1405 بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر سمت عرضه قرار خواهد گرفت. برخلاف سال‌های گذشته که رکود در بخش تقاضا و رشد نرخ ارز مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قیمت‌ها بود، در سال 1405 محدودیت تولید ناشی از کمبود برق و گاز می‌تواند نقش پررنگ‌تری در تعیین قیمت محصولات فولادی ایفا کند.

درواقع بازار فولاد ایران در شرایطی قرار گرفته است که حتی در صورت نبود رونق مصرفی، کاهش عرضه می‌تواند مانع افت قیمت‌ها شود. به همین دلیل انتظار می‌رود رفتار بازار در نیمه اول 1405 بیشتر به سمت نوسانات مقطعی و افزایش تدریجی قیمت‌ها متمایل باشد.

 

مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده قیمت آهن تا پایان تابستان 1405

1. نرخ دلار و بازار ارز
2. وضعیت مذاکرات ایران و آمریکا
3. شدت محدودیت برق صنایع فولادی
4. وضعیت تأمین گاز صنایع
5. میزان عرضه شمش در بورس کالا
6. روند صادرات فولاد ایران
7. وضعیت بازار مسکن و پروژه‌های عمرانی

هرگونه تغییر جدی در این عوامل می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد.

 

پیش‌بینی قیمت میلگرد تا پایان تابستان 1405

میلگرد همچنان مهم‌ترین محصول فولادی بازار ایران محسوب می‌شود و بیشترین حجم معاملات بازار آهن را به خود اختصاص می‌دهد.

1. احتمال اول؛ ثبات نسبی سیاسی و ارزی

درصورتی‌که نرخ دلار در محدوده 170 تا 180 هزار تومان باقی بماند و محدودیت انرژی از کنترل خارج نشود، بازار میلگرد احتمالاً با نوسانات محدود و افزایش تدریجی قیمت مواجه خواهد شد.

در این سناریو:

• تقاضای سرمایه‌ای کاهش می‌یابد.
• خریداران مصرفی فعال‌تر می‌شوند.
• بازار از هیجانات شدید فاصله می‌گیرد.

2. احتمال دوم؛ تشدید بحران انرژی

اگر محدودیت برق و گاز گسترده‌تر از انتظار باشد، عوامل زیر باعث می‌شود قیمت میلگرد وارد فاز صعودی شود:

• تولید شمش کاهش پیدا می‌کند.
• عرضه میلگرد افت می‌کند.
• رقابت در بورس کالا افزایش می‌یابد.

3. احتمال سوم؛ توافق سیاسی و کاهش نرخ ارز

در این سناریو:

• انتظارات تورمی کاهش پیدا می‌کند.
• بازار وارد فاز انتظار می‌شود.
• احتمال اصلاح قیمت‌ها وجود دارد.

بااین‌حال به دلیل تورم ساختاری اقتصاد ایران، حتی در این سناریو نیز کاهش شدید قیمت آهن چندان محتمل نیست.

 

پیش‌بینی قیمت تیرآهن تا پایان تابستان 1405

بازار تیرآهن رابطه مستقیمی با وضعیت ساخت‌وساز دارد. رکود ساختمانی موجود باعث شده تقاضای واقعی تیرآهن در سال‌های اخیر کاهش پیدا کند؛ اما قیمت آهن با باز شدن بازار پس از جنگ در ابتدای 1405 تا نرخ‌های بالاتر از 100 هزار تومان نیز رشد کرد. چند عامل می‌توانند باعث رشد قیمت تیرآهن در 1405 شوند:

• آسیب به فولاد خوزستان در طی جنگ
• افزایش هزینه تولید
• محدودیت انرژی
• رشد قیمت شمش
• افزایش هزینه حمل‌ونقل

بر همین اساس انتظار می‌رود تیرآهن در نیمه اول 1405 روندی کم‌نوسان‌تر از میلگرد داشته باشد اما همچنان تحت تأثیر تورم عمومی اقتصاد قرار بگیرد.

 

پیش‌بینی بازار ورق فولادی در نیمه اول 1405

بازار ورق یکی از حساس‌ترین بخش‌های صنعت فولاد محسوب می‌شود که در طی جنگ 42 روزه و با حمله به فولاد مبارکه دچار اخلال گسترده شده است. این اخلال به‌سرعت به صنایع وابسته زیر نیز سرایت کرد:

• پروفیل‌سازی
• خودروسازی
• صنایع نفت و گاز
• لوازم خانگی
• مخزن‌سازی

آسیب به کارخانه فولاد مبارکه و کاهش ظرفیت تولید، باعث افزایش قیمت ورق و کمبود عرضه در بازار نیمه اول 1405 می‌شود. هرچند دولت برای کنترل کاهش عرضه ورق، صادرات این محصول را ممنوع کرده است.

 

تأثیر محدودیت صادرات ورق بر بازار داخلی

چون محدودیت صادرات ورق در نیمه اول 1405 ناشی از کاهش تولید است این یعنی که حجم عرضه داخلی نیز کاهش پیدا کرده است.

در چنین شرایطی:

• قیمت ورق گرم افزایش می‌یابد.
• قیمت پروفیل رشد می‌کند.
• قیمت لوله صنعتی افزایش پیدا می‌کند.
• صنایع پایین‌دستی با کمبود مواد اولیه مواجه می‌شوند.

به دلیل آسیب به فولاد مبارکه باید گفت بازار ورق فولادی احتمالاً حساس‌ترین بخش زنجیره فولاد در سال 1405 خواهد بود. با توجه به تورم موجود و در صورت ادامه محدودیت‌های تولید و عرضه، بازار ورق بیشترین پتانسیل افزایش قیمت را در میان محصولات فولادی خواهد داشت.

 

کدام محصولات فولادی در سال 1405 بیشترین ریسک افزایش قیمت را دارند؟

بر اساس شرایط تولید و عرضه فعلی بازار، آسیب به کارخانه فولاد مبارکه و فولاد خوزستان باید عنوان کرد که ریسک افزایش قیمت محصولات فولادی به ترتیب زیر ارزیابی می‌شود:

1. ورق گرم
2. پروفیل
3. لوله صنعتی
4. میلگرد
5. تیرآهن

علت قرار گرفتن ورق در رتبه اول آسیب به فولاد مبارکه در طی جنگ، حساسیت بالای بازار به عرضه تولیدکنندگان بزرگ و وابستگی گسترده صنایع پایین‌دستی به این محصول است.

علت قرار گرفتن پروفیل در رتبه دوم وابستگی این محصول به عرضه ورق به‌عنوان ماده اولیه تولید پروفیل است.

 

صنعت فولاد ایران در آستانه 1405؛ اعداد چه می‌گویند؟

ایران پس از جنگ جایگاه خود در میان 10 تولیدکننده بزرگ فولاد جهان از دست داد و این نکته عملاً شکاف میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی صنعت فولاد ایران را بارزتر از گذشته نمود.

مهم‌ترین چالش‌های صنعت فولاد در 1405 عبارت‌اند از:

• کمبود برق
• کمبود گاز
• محدودیت سرمایه‌گذاری
• فرسودگی بخشی از زیرساخت‌ها
• تحریم‌های بین‌المللی

این عوامل باعث شده بخشی از ظرفیت فولاد کشور بلااستفاده بماند و هزینه تولید افزایش پیدا کند.

 

خریداران آهن در نیمه اول 1405 چه استراتژی داشته باشند؟

• مصرف‌کنندگان پروژه‌ای

پیمانکاران و مجریان پروژه‌های ساختمانی بهتر است خریدهای خود را به‌صورت مرحله‌ای انجام دهند و از خرید هیجانی اجتناب کنند.

• انبوه‌سازان

برای این افراد، رصد روزانه نرخ ارز، بورس کالا و محدودیت‌های انرژی اهمیت زیادی خواهد داشت.

• فعالان بازار آهن

در سال 1405 بیش از هر زمان دیگری اخبار سیاسی و انرژی می‌تواند روند قیمت‌ها را تغییر دهد. تصمیم‌گیری صرفاً بر اساس روندهای گذشته ممکن است منجر به خطا شود.

 

جمع‌بندی تحلیلی فولاد ایرانیان

بازار آهن ایران در نیمه اول سال 1405 در نقطه تلاقی سه بحران اصلی قرار گرفته است:

• بحران انرژی
• بحران رکود اقتصادی
• بحران نااطمینانی سیاسی

در مقابل، تورم ساختاری اقتصاد ایران و احتمال کاهش عرضه فولاد از افت جدی قیمت‌ها جلوگیری می‌کنند.

برآیند این عوامل نشان می‌دهد محتمل‌ترین سناریوی بازار آهن تا پایان تابستان 1405، تداوم نوسانات همراه با شیب صعودی ملایم است. بااین‌حال هرگونه تحول در مذاکرات سیاسی، نرخ دلار یا وضعیت انرژی کشور می‌تواند این چشم‌انداز را تغییر دهد.

ازاین‌رو فعالان بازار آهن باید سال 1405 را سال «تصمیم‌گیری مبتنی بر تحلیل» بدانند؛ سالی که بیش از هر زمان دیگری نیازمند رصد هم‌زمان اقتصاد، سیاست و صنعت فولاد است.

 

سؤالات متداول

آیا قیمت آهن در سال 1405 افزایش پیدا می‌کند؟

در صورت عدم توافق و باقی ماندن دلار در سطوح بالا، احتمال افزایش قیمت‌ها وجود دارد.

مهم‌ترین عامل اثرگذار بر قیمت آهن در سال 1405 چیست؟

نرخ ارز، محدودیت برق و گاز و وضعیت مذاکرات سیاسی مهم‌ترین عوامل هستند.

آیا رکود مسکن می‌تواند باعث کاهش قیمت آهن شود؟

رکود، تقاضا را کاهش می‌دهد اما به‌تنهایی نمی‌تواند اثر تورم و محدودیت عرضه را خنثی کند.

وضعیت بازار ورق فولادی در سال 1405 چگونه خواهد بود؟

بازار ورق به دلیل آسیب به کارخانه فولاد مبارکه و نقش آن در صنایع پایین‌دستی، مستعد نوسانات بیشتری نسبت به سایر محصولات فولادی است.