مهمترین اخبار بازار آهن در روزهای گذشته؛ از محدودیت برق تا فشار محاصره دریایی
بازار آهن ایران در روزهای پایانی مرداد ۱۴۰۵ در شرایطی قرارگرفته که دیگر نمیتوان قیمتها را فقط با عرضه و تقاضای داخلی توضیح داد. محدودیت برق، نوسان نرخ ارز، اختلال در حملونقل و صادرات، ریسکهای ناشی از محاصره دریایی و ضعف تقاضای مصرفی همزمان روی زنجیره فولاد اثر گذاشتهاند.
در چنین شرایطی، ممکن است قیمت یک محصول برای چند روز ثابت بماند، اما این ثبات لزوماً به معنای کاهش ریسک بازار نیست. اتفاقاً بخش مهمی از فشارهای هزینهای فعلاً در قیمتها تخلیه نشده و بازار در وضعیت انتظار قرار دارد.
بازار آهن در تابستان 1405 در چه وضعیتی دارد؟
آخرین گزارشهای بازار نشان میدهد، بسیاری از مقاطع فولادی با نوسان محدود معامله میشوند. برای نمونه، قیمت تیرآهن در ۳۱ مرداد عمدتاً ثابت گزارش شده و در بازار میلگرد نیز تغییرات روزانه محدود بوده است.
این وضعیت را باید در کنار ضعف تقاضا و تعطیلات چندروزه دید؛ یعنی در حال حاضر یک طرف بازار با افزایش هزینه تولید و ریسک عرضه مواجه است و طرف دیگر، توان خرید محدودی دارد.
به همین دلیل بازار آهن فعلاً بیشتر در حالت «انتظار» قرارگرفته تا یک روند صعودی یا نزولی قدرتمند.
محدودیت برق؛ مهمترین خبر سمت تولید
محدودیت برق همچنان یکی از مهمترین متغیرهای بازار فولاد است. محدودیتهای تابستانی از خردادماه بخش قابلتوجهی از زنجیره فولاد را تحت تأثیر قرار داده و کاهش برق واحدهای تولیدی میتواند مستقیماً ظرفیت تولید و برنامه تحویل کارخانهها را تغییر دهد.
اهمیت این موضوع برای بازار آهن فقط به کاهش تولید خلاصه نمیشود. وقتی کارخانه با ظرفیت کامل کار نمیکند، چند اتفاق همزمان رخ میدهد:
- موجودی برخی محصولات کاهش پیدا میکند.
- زمان تحویل سفارشها افزایش مییابد.
- هزینه تولید هر تن فولاد بیشتر میشود.
- عرضه منظم برخی مقاطع و مواد اولیه دشوارتر میشود.
- احتمال رشد قیمت در صورت برگشت تقاضا افزایش پیدا میکند.
بنابراین، ثبات فعلی قیمت آهن نباید بهعنوان نشانه نبود مشکل در سمت عرضه تفسیر شود.
محاصره دریایی و افزایش ریسک صادرات فولاد
یکی از مهمترین تحولات ماههای اخیر، افزایش ریسک حملونقل دریایی و صادرات ایران است. گزارشهای اخیر از تداوم فشار و محدودیت بر تردد کشتیهای تجاری مرتبط با ایران خبر میدهند؛ در یکی از آخرین گزارشها نیز از تغییر مسیر دهها کشتی تجاری توسط نیروهای آمریکایی خبر داده شده است.
برای صنعت فولاد، این اتفاق اهمیت زیادی دارد؛ زیرا صادرات تنها به پیدا کردن مشتری خارجی محدود نیست. کشتی، بیمه، مسیر حمل، هزینه فریت (هزینه حملونقل کالا، بهویژه در تجارت بینالمللی )، زمان تحویل و امکان دریافت پول همگی بخشی از معادله صادرات هستند.
درنتیجه، حتی اگر یک کارخانه توان تولید محصول صادراتی داشته باشد، محدودیت در حمل دریایی میتواند صادرات را کندتر یا پرهزینهتر کند.
البته باید توجه داشت که وضعیت محاصره و محدودیت کشتیرانی در گزارشهای مختلف با روایتهای متفاوتی مطرح شده و شرایط میتواند با تحولات سیاسی بهسرعت تغییر کند. برای فعال بازار آهن، نکته مهمتر از عنوان «محاصره» این است که ریسک حملونقل خارجی افزایش یافته است.
صادرات فولاد؛ بازار داخلی یا بازار خارجی؟
در چنین شرایطی یکی از پرسشهای مهم این است که محدود شدن صادرات چه اثری بر بازار داخلی دارد؟
در حالت عادی، کاهش صادرات میتواند بخشی از محصول را به بازار داخل برگرداند و فشار عرضه داخلی را افزایش دهد. این موضوع در کوتاهمدت میتواند مانع رشد قیمت برخی محصولات شود.
اما ماجرا به همین سادگی نیست. اگر همزمان با محدودیت صادرات، برق کارخانهها هم محدود باشد، کاهش صادرات لزوماً به معنای افزایش شدید عرضه داخلی نیست؛ چون ممکن است تولید نیز کاهش پیدا کرده باشد.
به همین دلیل در شرایط فعلی باید دو متغیر «صادرات» و «تولید» را همزمان دنبال کرد، نه اینکه صرفاً کاهش صادرات را نشانه ارزانی آهن بدانیم.
نرخ دلار؛ همچنان موتور مهم قیمت آهن
نرخ ارز همچنان یکی از مهمترین محرکهای بازار آهن ایران است. در پایان مرداد، دلار آزاد در محدوده حدود ۱۹۰ هزار تومان قرار داشت و همین سطح بالای نرخ ارز، هزینه جایگزینی مواد اولیه و محصولات فولادی را بالا نگه داشته است.
اثر دلار روی همه محصولات یکسان نیست. در محصولاتی مانند ورقهای فولادی، محصولات آلیاژی و کالاهای وابسته به بازار صادراتی، حساسیت ارزی معمولاً بیشتر است. در مقابل، میلگرد و برخی مقاطع ساختمانی علاوه بر دلار، وابستگی زیادی به وضعیت ساختوساز و تقاضای داخلی دارند.
به همین دلیل ممکن است دلار افزایشی باشد، اما قیمت میلگرد همان روز واکنش شدیدی نشان ندهد؛ زیرا رکود تقاضا اجازه انتقال کامل افزایش هزینه به قیمت مصرفکننده را نمیدهد.
بورس کالا چه سیگنالی میدهد؟
بورس کالا نیز همچنان یکی از مهمترین نقاطی است که باید برای تحلیل بازار فولاد زیر نظر داشت. در اواخر مرداد، بیش از ۷۶ هزار تن آهن اسفنجی عرضه شد و معاملات این محصول ادامه داشت.
از طرف دیگر، گزارش معاملات زنجیره فولاد در بورس کالا نشان میدهد میزان فروش نسبت به حجم عرضه میتواند تصویری از قدرت واقعی تقاضا ارائه کند. در یکی از گزارشهای اخیر، حدود ۵۱ درصد محصولات زنجیره فولاد عرضهشده به فروش رسید.
این اعداد برای خریدار مهماند؛ چون نشان میدهند بازار هنوز با تقاضای بسیار قدرتمند و فراگیر مواجه نیست.
آیا قیمت آهن در ماههای آینده افزایشی میشود؟
پاسخ قطعی وجود ندارد، اما سه سناریو را باید در نظر گرفت.
- اگر محدودیت برق کاهش پیدا کند، حملونقل خارجی عادیتر شود و تقاضای داخلی همچنان ضعیف بماند، احتمالاً بازار در محدوده فعلی نوسان خواهد کرد.
- اگر دلار دوباره وارد موج صعودی شود و همزمان محدودیت تولید ادامه پیدا کند، فشار افزایشی روی قیمت آهن بیشتر خواهد شد.
- سناریوی سوم، تشدید ریسکهای سیاسی و حملونقل است. در این حالت ممکن است بازار ابتدا با رکود معاملات مواجه شود، اما افزایش هزینه تأمین و حمل در ادامه خود را در قیمت تمامشده نشان دهد.
خریدار آهن در شرایط فعلی چه کار کند؟
در چنین بازاری خرید هیجانی به همان اندازه انتظار برای کاهش شدید قیمت خطرناک است. برای پروژههای فعال، بهتر است خرید بر اساس برنامه مصرف، موجودی واقعی انبار و زمان تحویل پروژه انجام شود. خرید مرحلهای میتواند ریسک نوسان قیمت را کاهش دهد.
از طرف دیگر، صرفاً مقایسه قیمت هر کیلو کافی نیست. خریدار باید هزینه حمل، برند، وزن واقعی، زمان تحویل، شرایط پرداخت و اعتبار فروشنده را هم در نظر بگیرد.
جمعبندی؛ اخبار بازار آهن به کدام سمت میرود؟
مهمترین خبر بازار آهن در روزهای گذشته، یک افزایش یا کاهش چنددرصدی قیمت نیست؛ تغییر در ریسکهای زنجیره تأمین فولاد است. برق محدود شده، صادرات با ریسک بیشتری روبهرو است، حمل دریایی تحت فشار قرارگرفته و نرخ ارز همچنان بالاست؛ در مقابل، تقاضای داخلی هنوز قدرت کافی برای ایجاد یک موج صعودی فراگیر ندارد.
به همین دلیل بازار آهن در نیمه اول ۱۴۰۵ در یک نقطه حساس قرارگرفته است: فشار هزینهها در سمت تولید و تأمین بالاست، اما ضعف تقاضا اجازه نمیدهد این فشار بهسرعت در قیمت همه محصولات تخلیه شود.
