شناخت انواع میلگرد


1399/10/6



میلگرد چیست و چه انواعی دارد؟ | کاربرد انواع میلگرد در صنعت ساختمان

 

میلگرد یا آرماتور، یک پروفیل فولادی با سطح مقطع دایره‌ای و توپر است که عنصر اصلی در یک سازه به شمار می‌رود. همانطور که می‌دانید مقاومت فشاری بتن ده برابر مقاومت کششی آن است، بنابراین برای مقاوم سازی سازه در برابر نیروهای کششی و خمشی به مقاطعی مرکب از فولاد و بتن نیاز است که به آن بتن آرمه گفته می‌شود. با مقاوم سازی بتن با میلگرد، سازه‌ای شکل پذیرتر و در عین حال مقاوم‌تر خواهیم داشت.

 

میلگرد، مقطعی فولادی با تنوع بالا

میلگردها چه از جهت ضخامت،نوع، وزن و ... دارای انواع مختلفی هستند که کاربردهای گوناگونی در صنعت دارند. بنابراین برای استفاده درست و اصولی از این محصول باید به شناخت کاملی از آن‌ها رسید. در ادامه به توضیح  انواع میلگردها و کاربرد آنان در صنعت می‌پردازیم.

 

انواع میلگردها بر اساس استاندارد

استانداردهای مختلفی در دنیا برای تولید و کاربرد میلگردها تنظیم شده است که استانداردASTM پرکاربردترین و معتبرترین استاندارد به شمار می‌رود. JIS ژاپن،DIN  آلمان،ISO  و ... از دیگر استانداردهای رایج در تولید میلگرد هستند.

در ایران، طبقه بندی رایج میلگرد مطابق استاندارد روسی است که میلگردها را بر اساس خواص مکانیکی دسته‌بندی می‌کند.  طبق این استاندارد، میلگردها به چهار دسته کلی تقسیم می‌شوند:

  1. میلگرد  A1
  2. میلگرد  A2
  3. میلگرد  A3
  4. میلگرد  A4

 

میلگرد A1

میلگرد A1(S240) که در استاندارد ملی 3132 با علامت (س240) نمایش داده شده است، در رده نرم قرار گرفته و عمدتا شکل ظاهری ساده و بدون آج دارد. حداقل مقاومت کششی مجاز این میلگرد 360 مگاپاسکال و حداقل مقاومت مجاز تسلیم آن 240 مگاپاسکال است.

میلگرد A1 به عنوان یک میلگرد شکل پذیر شناخته شده و انجام جوشکاری و تغییر شکل در آن امکان پذیر است.

 

میلگرد A2

میلگرد A2(S340) با علامت (آج 340) در استاندارد ملی 3132، دارای حداقل مقاومت کششی مجاز 500 مگاپاسکال و حداقل مقاومت تسلیم مجاز 340 مگاپاسکال بوده و در رده‌ی نیمه سخت (نیمه خشک) قرار می‌گیرد. شکل ظاهری میلگرد A2 به صورت آج دار مارپیچ (فنری) است که خود به دو صورت یکنواخت و دوکی موجود است.

مصرف عمده ی میلگرد A2 در خاموت زنی مقاطع ساخته شده در عملیات ساختمان‌سازی و نیز مش‌بندی است. توصیه می‌شود از جوشکاری این میلگرد پرهیز شود هرچند که در صورت لزوم، امکان جوشکاری آن وجود دارد.

 

 میلگرد A3

میلگرد A3(S400) که در استاندارد ملی 3132 آن را با علامت (آج400) نشان می‌دهند، در رده ی سخت (خشک یا ترد) قرار گرفته و عمدتا شکل ظاهری آن آج‌دار جناقی به صورت یکنواخت یا دوکی است؛ شکل آج دار جناقی به این صورت است که اگر از مقطع میلگرد به آن نگاه کنیم، آج‌های آن به صورت 7 و 8 و اگر از کنار مشاهده کنیم، آج ها با زاویه 45 درجه (ضربدری) هستند. حداقل مقاومت کششی مجاز میلگرد A3 برابر 600 مگاپاسکال بوده و حداقل مقاومت تسلیم مجاز آن 400 مگاپاسکال است.

میلگرد A3 به طور عمده در ساختمان‌سازی کاربرد داشته و عملیات جوشکاری روی آن مجاز نیست. همچنین به سبب ترد بودن میلگرد  A3، ایجاد زوایای تند و تغییر شکل های فراوان روی آن امکان پذیر نیست.

 

میلگرد  A4

میلگرد A4(S500) را در استاندارد ملی 1332 باعلامت آج 500 نشان می‌دهند. این میلگرد در رده سخت قرار گرفته و شکل ظاهری آن به صورت آج‌دار مرکب است. حداقل مقاومت کششی مجاز میلگرد A4، 650 مگاپاسکال بوده و دارای حداقل مقاومت کششی مجاز برابر 500 مگاپاسکال است.

اکنون استفاده از این نوع میلگرد از میلگردهای دیگر کمتر است اما می توان انتظار داشت که استفاده از آن به مرور زمان افزایش یابد.

هرچند استفاده این نوع میلگرد در صنعت کمتر است، اما کاربرد آن رو به افزایش گذاشته و در آینده شاهد استفاده گسترده از این میلگرد خواهیم بود.

 

انواع میلگرد بر اساس جنس

میلگرد ها را بر اساس نوع آلیاژ به کار رفته می‌توان به دسته‌های مختلفی تقسیم کرد که در ادامه آمده است.

 

میلگرد اروپایی

این میلگرد از جنس منگنز است و در مقایسه با دیگر آرماتورها، از کمترین میزان مقاومت خمشی برخوردار است بنابراین آن را برای استفاده در سازه هایی که نیاز به شکل پذیری بالایی دارند مثل سازه های قرار گرفته در مناطق زلزله خیز، نامناسب می‌کند.

از نقاط قوت این میلگرد می‌توان به قیمت مناسب و کارکرد ساده با آن اشاره کرد.

 

میلگرد سیاه

فولاد پرکربن که بیشتر آن را با نام آرماتور سیاه می‌شناسند، پرکاربردترین نوع آرماتور در صنعت ساختمان سازی است. این میلگرد با توجه به استحکام کششی مناسبی که دارد در بیشتر پروژه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد اما از سویی دیگر این آرماتور در برابر خوردگی و زنگ زدن مقاومت پایینی دارد و همین سبب می‌شود که برای سازه‌هایی که درمعرض رطوبت قرار دارند، مناسب نباشد.

 

میلگرد با روکش گالوانیزه

این میلگرد دارای روکش گالوانیزه است و به همین دلیل تا 40 برابر بیشتر از میلگرد سیاه در برابر خوردگی و اکسید شدن مقاوم است.

 

میلگرد با روکش اپوکسی

میلگرد با روکش اپوکسی همان میلگرد سیاه است که به جهت روکش اپوکسی که روی آن قرار گرفته، 70 تا 1700 برابر در مقابل خوردگی مقاومت بیشتری نسبت به قبل پیدا کرده است.

نقطه ضعف این پوشش‌ها آن است که بسیار ظریف هستند و به آسانی دچار آسیب می‌شوند.

 

فایبرگلاس

فایبرگلاس یک ترکیب شبیه فیبرکربن است که قابلیت خم شدن ندارد ولی در برابر خوردگی بسیار مقاوم است بنابراین بیشتر به عنوان تقویت کننده بتن استفاده می‌شود.

 

فولاد استنلس استیل

میلگرد فولاد استنلس استیل، گران ترین میلگرد موجود در بازار است که 1500 برابر بیشتر از میلگرد سیاه در برابر خوردگی مقاومت دارد. اما به دلیل قیمت بالا تنها در موارد بسیار خاص به کار می‌رود و پرکاربرد نیست.

 

میلگرد GFRP

میلگرد کامپوزیت ( پلیمرفایبرگلاس تقویت شده ) یک میله تقویت کننده سازه‌ای پیچیده است که از ترکیب رشته‌های فایبر گلاس و رزین ونیل استر ساخته شده است. میلگرد کامپوزیت زنگ نمی‌زند و یا خوردگی ندارد، بنابراین برای غوطه‌ور شدن درآب نمک یا آب شیرین در عملیات‌ها مانند اسکله، عرشه‌ها، ستون‌ها، جداره‌ها، تیغه‌ها، سکوهای دریایی، استخرهای شنا و آکواریوم به صورت دوره‌ای یا طولانی مدت مناسب است.

 

انواع میلگردهای آلیاژی

میلگردهای آلیاژی را در دسته ای جداگانه قرار دادیم؛ چراکه اهمیت زیادی داشته و در دسته میلگردهای تخصصی تر قرار میگیرند. این میلگردها با توجه به نوع آلیاژ به کار رفته در آن‌ها کاربردهایی خاص پیدا کرده اند که در ادامه به آن‌ها پرداخته شده است.

 

میلگرد آلیاژی A615

میلگرد A615 کمک می‌کند تا بتن تنش و کشش را بهتر تحمل کند.

 

میلگرد آلیاژی 4140

میلگرد آلیاژی 4140 یک آلیاژ متوسط کربن با کروم و مولیبدن است که دارای مقاومت بالا است. این میلگرد می‌تواند در دمای بالا مقاومت کند. میلگرد 4140 در ساخت شفت، محور، پیچ، چرخ‌دنده و میله‌های پیستون استفاده می‌شود.

 

میلگرد برنجی 360

زمانی که استحکام، مقاومت دربرابر خوردگی، هدایت الکتریکی و ویژگی‌ غیر انفجاری مهم است، استفاده از میلگرد برنجی 360 توصیه می‌شود. میلگرد برنجی 360 به راحتی ماشین کاری شده و به علت شفافیتش هنگام جلا، در موارد تزیینی هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین در اتصالات، فلزات دریایی، اتصال دهنده‌ها، ابزار و موارد دیگر کاربرد دارد.

 

میلگرد نورد سرد  C1018

میلگرد نورد سرد  C1018، یک محصول فولادی نورد سرد با سطح صاف است. این میلگرد از فولاد کم کربن ساخته شده و برای جوشکاری، برش، ماشین‌کاری و شکل گیری و خم شدن به خوبی کار می‌کند. این نوع میلگرد در ساخت شفت، میخ، محور، رول، سرسره‌ها و ... استفاده می‌شود.

 

میلگرد فولادی محکم 1045

میلگرد فولادی محکم 1045، یک میلگرد فولادی عالی برای مصارف مختلف است. این میلگرد به دلیل خصوصیت متحدالمرکز بودن، سطح بدون نقص و استقامتش شناخته می‌شود. به دلیل این ویژگی‌ها، از این نوع میلگرد در ساخت محورها، شفت ها، میخ‌ها، پیچ‌ها، چرخ‌ها و سرسره‌ها استفاده می‌شود.

 

میلگرد فولادی A36نورد گرم

میلگرد فولادی HR  (نورد گرم) پوششی دانه‌ای دارد و در تولید، تعمیرات صنعتی، تجهیزات کشاورزی و ... به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع میلگرد به راحتی جوش و برش می‌خورد و شکل‌پذیری و ماشینکاری خوبی دارد. میلگرد فولادی در چهارچوب، بست، تکیه‌گاه، شفت، محور و ... استفاده می‌شود.

 

انواع میلگرد بر اساس کاربرد

میلگردها را بر اساس کاربرد و شکل ظاهری به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که هرکدام در صنعت ساختمان کاربرد خاص خود را دارند. در ادامه به توضیح این میلگردهای پرکاربرد پرداخته‌ایم.

 

میلگرد راستا

این محصول برای ایجاد مقاومت کششی در بتن فونداسیون، کاربرد دارد.

 

سنجاقی

استفاده از این محصول در خاموت، باعث افزایش نیروی برشی آن می‌شود؛ همچنین استفاده از سنجاقی بین مقاطع طولی و خاموت، اتصالات را محکم می‌کند.

 

خاموت

از خاموت جهت جلوگیری از بیرون زدگی مقاطع طولی بر اثر کمانش استفاده می‌شود؛ همچنین استفاده از خاموت به تحمل نیروهای برشی و جلوگیری از افزایش ترک در ستون‌ها کمک می‌کند.

 

خرک

از این محصول برای بتن‌ریزی کف سازه‌ها و فونداسیون، به صورت دو شبکه متوالی افقی در داخل قالب استفاده می‌شود.

 

رکابی

در بتن‌ریزی دیوار، برای نگه داشتن مقاطع طولی و عمودی از نوعی چیدمان میلگرد موسوم به رکابی استفاده می‌شود.

 

ادکا

این محصول تحمل نیروهای برشی و لنگرهای منفی در تکیه‌گاه‌های تیر یکسره را میسر می‌سازد. در واقع قسمت زیرین میلگرد ادکا، وظیفه تحمل نیروی کشش ایجاد شده از خمش و قسمت مایل آن، وظیفه تحمل نیروی کشش ناشی از برش را دارد.

 

روش های تولید میلگرد

تولید میلگرد به دو روش آلیاژسازی و ترمکس انجام می‌گیرد.

 

روش آلیاژسازی

در این روش، فولاد اولیه با اضافه کردن فروآلیاژهای مورد نیاز به آن آماده می‌شود و سپس شمش نهایی در فرآیند نورد گرم به شکل میلگرد درمی‌آید، در پایان در محیط آزاد به مرور خنک می‌شود. میلگرد تولید شده به این روش، به صورت یکپارچه است و خواص مکانیکی و شیمیایی آن در کل مقطع با هم برابر خواهد بود.

 

روش ترمکس

در این روش، از شمش فولادی با کلاس آنالیز شیمیایی پایین‌تر استفاده می‌کنند، بنابراین برای رساندن میلگرد به مقاومت هدف، به جای خنک کردن آرام میلگرد، آن را به سرعت و به یکباره خنک می‌کنند. در این حالت مقاومت میلگرد یکنواخت نبوده و هرچه از سطح به سمت مرکز میلگرد حرکت می‌کنیم، مقاومت آن کمتر خواهد بود.

باید دقت شود که استفاده از این میلگرد در سازه‌هایی که بار زیادی دارد و یا سازه‌های زلزله خیز مناسب نیست و خطرآفرین خواهند شد.

 

قیمت میلگرد

آنچه درباره انواع میلگرد خواندیم، نشان می‌دهد که عوامل زیادی در قیمت میلگردها موثر است. مثلا میلگردهای آلیاژسازی شده گران‌تر از میلگردهای تولید شده به روش ترمکس هستند. برای اطلاع دقیق از قیمت انواع میلگرد می‌توانید با کارشناسان فولاد ایرانیان تماس بگیرید و یا به صفحه قیمت‌های به روز شده انواع میلگرد مراجعه کنید.

 

تهیه شده توسط تیم تولید محتوای فولاد ایرانیان

Top